31 juli 2025

Van Theorie tot Implementatie: De systematische ontwikkeling van het BE-EMPOWERed programma

In een recente studie beschrijft het Expertisecentrum Val- en fractuurpreventie Vlaanderen (EVV) de systematische ontwikkeling van het BE-EMPOWERed programma voor de implementatie van een multifactoriële valpreventie interventie bij Vlaamse thuiswonende oudere personen. De resultaten zijn gepubliceerd in BMC Geriatrics.

Luistertip

Er werd een automatisch gegeneerde podcast van het artikel gemaakt via Google’s NotebookLM. Beluister hier de aflevering: https://youtu.be/B19G96T__Qw

Waarom BE-EMPOWERed?

Vallen bij ouderen is een wereldwijd probleem met hoge gezondheids- en maatschappelijke kosten. Ondanks dat er wetenschappelijk onderbouwde interventies bestaan, blijft de implementatie in de praktijk vaak moeilijk. Daar komt BE-EMPOWERed in beeld: een geïntegreerd, Vlaams programma dat de brug slaat tussen kennis en praktijk.

Een systematische aanpak

De ontwikkeling van BE-EMPOWERed werd grondig aangepakt met behulp van internationale implementatiekaders zoals Intervention Mapping (IM), Implementation Mapping, en het Medical Research Council (MRC) framework.

Wat BE-EMPOWERed écht bijzonder maakt? De nauwe samenwerking met oudere personen, zorgprofessionals, eerstelijnszones, en lokale beleidsmakers. Zo is het programma niet alleen wetenschappelijk stevig onderbouwd, maar ook praktisch toepasbaar in de Vlaamse zorgcontext.

Een belangrijke troef is de contextanalyse, die voorafging aan de interventieontwikkeling. Die zorgt ervoor dat het programma aansluit bij de realiteit op het terrein – iets wat eerdere valpreventieprogramma's vaak misten.

Kerncomponenten van het programma

Een groepsgericht programma voor oudere personen: Dit programma is geïnspireerd op het succesvolle Australische 'Stepping On'-programma, maar aangepast aan de context van Vlaanderen. Het omvat gepersonaliseerde risicobeoordelingen, actieve betrokkenheid, en mogelijkheden voor sociale vergelijking, waarbij oudere personen zichzelf kunnen vergelijken met leeftijdsgenoten. Een uniek aspect van BE-EMPOWERed is een sessie die persoonlijke levensdoelen verkent om interventies af te stemmen op de intrinsieke motivatie van de oudere personen, en het stimuleren van deelname aan bestaande beweegprogramma's. Het is ontworpen voor thuiswonende oudere personen die zelfstandig kunnen wandelen (met of zonder hulpmiddel), en voldoen aan ten minste één criterium dat wijst op een verhoogd valrisico (bv. een valgerelateerd letsel opgelopen in het afgelopen jaar, bezorgheid om te vallen, en/of problemen met mobiliteit of evenwicht).
Workshops voor zorgprofessionals: Deze workshops zijn ontwikkeld om kennis, vaardigheden en samenwerking te verbeteren op het gebied van multifactoriële valpreventie interventies (zoals screening, risicobeoordeling, valpreventie interventies en opvolging), terugbetaling en doorverwijzingen. Belangrijke implementatiestrategieën voor zorgprofessionals zijn bewustwording creëren, samen inoefenen van motiverende gespreksvoeringstechnieken en de multifactoriële valpreventie aanpak en het opzetten van samenwerkingsverbanden.
Implementatieplan en procesbegeleiding voor eerstelijnszones: Om de implementatie gestructureerd en efficiënt te laten verlopen, werd er een zes stappenplan en procesbegeleiding uitgewerkt dat helpt om valpreventie interventies te verankeren in de praktijk. Betrokkenheid van stakeholders, co-productie en agenda setting zijn de cruciale implementatiestrategieën van het implementatieplan.

Meer dan losse stukjes – een complete puzzel

Het BE-EMPOWERed programma is een zorgvuldig ontwikkeld initiatief dat de complexe uitdagingen van valpreventie in de Vlaamse thuissetting aanpakt door middel van een multilevel, samenwerkingsgerichte en contextgevoelige aanpak, met als doel de effectiviteit en duurzame implementatie van interventies te verbeteren. Het is alsof je een complexe puzzel legt: in plaats van alleen losse stukjes (interventies) aan te bieden, biedt BE-EMPOWERed een volledige blauwdruk en de benodigde ondersteuning (implementatiestrategieën, procesbegeleiding) om alle stukjes naadloos in elkaar te passen en een duurzame implementatie te creëren binnen de unieke contouren van elke context en eerstelijnszone in Vlaanderen.