FAQ implementatie WZC

Valpartijen vormen een omvangrijk probleem in woonzorgcentra. Zo valt 30 tot 70% van de oudere personen in woonzorgcentra minstens eenmaal per jaar, 15 tot 40% hiervan valt zelfs meermaals per jaar (1-3). Het risico neemt bovendien toe bij bewoners met cognitieve problemen. Valpartijen in woonzorgcentra hebben vaak ernstige gevolgen, zoals kneuzingen of breuken (4). Maar ook psychologische gevolgen, zoals sociale isolatie, depressie en bezorgdheid om te vallen. Al deze gevolgen gaan gepaard met een toename in kosten voor de gezondheidszorg. Het hoge aantal en de ernstige gevolgen van vallen benadrukken de hoge nood om actief aan valpreventie te werken (5,6).

Het Expertisecentrum Val- en fractuurpreventie Vlaanderen (EVV) ontwikkelde daarom de Vlaamse richtlijn ‘Valpreventie in woonzorgcentra” met als doel een overzicht te bieden van wat woonzorgcentra kunnen doen om valpartijen bij oudere personen te voorkomen (7).

Een systematische implementatie van de effectieve val- en fractuurpreventiemaatregelen, weergegeven in de praktijkrichtlijn, is van cruciaal belang. Implementatie van deze valpreventie interventies in de praktijk verloopt echter vaak moeizaam (8,9). Barrières zoals een beperkte kennis en deskundigheid van valpreventie, gebrekkige communicatie, personeelstekorten… bemoeilijken de implementatie (10). Sensibilisering alleen is daarom onvoldoende. Om de Vlaamse woonzorgcentra te ondersteunen bij de implementatie van valpreventie interventies dienen de lokale noden alsook belemmerende en bevorderende factoren te worden aangepakt (11–13). Daarom ontwikkelde het EVV een implementatieplan dat woonzorgcentra ondersteunt in het ontwikkelen, implementeren en verankeren van een val- en fractuurpreventie beleid.

Dit implementatieplan biedt stapsgewijs ondersteuning aan het woonzorgcentrum om op duurzame wijze een val- en fractuurpreventiebeleid te ontwikkelen en te integreren in de dagelijkse praktijkvoering van alle medewerkers. Het implementatieplan bestaat uit zeven stappen: creëer draagvlak, breng beginsituatie in kaart, bepaal prioriteiten en doelstellingen, werk acties uit, voer acties uit, evalueer en stuur bij en veranker.

Deze stappen worden hieronder kort getoond (Figuur 1: Vereenvoudigd overzicht stappen implementatieplan).

Meer informatie en een uitgebreide versie van het implementatieplan kunnen via www.valpreventie.be worden geraadpleegd.

Referenties:

1. Sorensen S, de Lissovoy G, Kunaprayoon D. A taxonomy and economic consequences of nursing home falls. Drugs Aging. 2008;(23):251–62. 10.2165/00002512-200623030-00007
2. Rubenstein LZ. Falls in older people: epidemiology, risk factors and strategies for prevention. Age and Ageing. 2006;35(suppl_2):ii37-ii41. 10.1093/ageing/afl084
3. Gibson RE, Harden M, Byles J, Ward J. Incidence of falls and fall-related outcomes among people in aged-care facilities in the Lower Hunter region , NSW. NSW Public Heal Bull. 2008;19(9–10). 10.1071/nb07049
4. Becker C, Rapp K. Fall Prevention in Nursing Homes. Clin Geriatr Med. 2010;26(4):693–704. 10.1016/j.cger.2010.07.004
5. Gillespie  SM, Friedman SM. Fear of Falling in New Long-Term Care Enrollees Suzanne. J AM Med Dir Assoc. 2007;8(5):307–13. 10.1016/j.jamda.2007.04.006
6. Watson W, Clapperton A, Mitchell R. The burden of fall-related injury among older persons in New South Wales. Aust N Z J Public Health. 2011;35(2):170–5. 10.1111/j.1753-6405.2010.00656.x
7. Vlaeyen, E., Milisen, K., Vandervelde, S., Valy, S., Poels, J., Balligand, E., Bautmans, I., Belaen, G., Bergen, L., Bouckaert, L., Buelens, S., Cambier, D., De Coninck, L., Deneyer, H., Gielen, E., Goditiabois, F., Goemaere, S., Lafosse, A., Lipkens, L., … Walgraeve, K. (2025). Vlaamse richtlijn “Valpreventie in woonzorgcentra.”
8. Ganz D, Alkema G, Wu S. It Takes a Village to Prevent Falls: Reconceptualizing Fall Prevention and Management for Older Adults. Inj Prev. 2008;14(4):266–71. 10.1136/ip.2008.018549
9. Neyens J, Van Haastregt J, Dijcks B. Effectiveness and implementation aspects of interventions for preventing falls in elderly people in long-term care facilities: A systematic review of RCTs. J Am Dir Assoc. 2011;12:410–25. 10.1016/j.jamda.2010.07.018
10. Vlaeyen E, Stas J, Leysens G, Elst E Van Der, Janssens E, Dejaeger E, et al. Implementation of fall prevention in residential care facilities : A systematic review of barriers and facilitators. Int J Nurs Stud. 2017;70:110–21. 10.1016/j.ijnurstu.2017.02.002.
11. Koh SSL, Manias E, Hutchinson AM, Donath S, Johnston L. Nurses’ perceived barriers to the implementation of a Fall Prevention Clinical Practice Guideline in Singapore hospitals. BMC Health Serv Res. 2008;10:1–10. 10.1186/1472-6963-8-105
12. Colon-Emeric C, Lekan D, Utley-smith Q, Ammarell N, Bailey D, Corazzini K, et al. Barriers to and Facilitators of Clinical Practice Guideline Use in Nursing Homes. JAGS. 2007;55:1404–9. 10.1111/j.1532-5415.2007.01297.x
13. Capezuti E, Taylor J, Brown H, Strothers HS, Ouslander JG. Challenges to implementing an APN-facilitated falls management program in long-term care B. Appl Nurs Res. 2007;20:2–9. 10.1016/j.apnr.2005.11.002