FAQ cijfergegevens

Ja, in Vlaanderen bestaan er verschillende gegevensbronnen met cijfers voor valpartijen. Hieronder vindt u een overzicht van de belangrijkste beschikbare cijfers.

1. Valpartijen bij thuiswonende oudere personen (Gezondheidsenquête 2023–2024)

Uit de meest recente resultaten in België blijkt dat:

• 23,5% van de oudere personen in het afgelopen jaar minstens één keer viel (bijna 1 op 4),
• gemiddeld 2,7 valpartijen per persoon,
• het percentage terug op het niveau van 2008 ligt, na een daling in 2018 (17,4%),
• vrouwen (26,5%), 75-plussers (29,3%) en personen met een lager opleidingsniveau een hoger risico lopen.

Opvallend is dat 50,3% van de oudere personen die vallen geen maatregelen neemt om nieuwe valpartijen te voorkomen, een sterke stijging ten opzichte van 2018 (34,1%).
Hoewel meer ouderen vandaag vitamine D gebruiken of aan evenwichts- en krachtoefeningen doen, ontvangt 1 op de 2 geen enkel advies na een val, ook niet van de huisarts.

Meer informatie over de methodologie kan u raadplegen via: Gezondheidsenquête 2023–2024

2. Valpartijen in woonzorgcentra (VIKZ – Vlaams Instituut voor Kwaliteitszorg)

De kwaliteitsindicatoren van VIKZ geven inzicht in trends in woonzorgcentra. Zij rapporteren twee valindicatoren:

• C1: bewoners met één of meer geregistreerde valpartijen
• C2: bewoners met twee of meer geregistreerde valpartijen

Stijgende trend tussen 2016 en 2022

Indicator C1 – bewoners met minstens één valpartijen

• In 2016 had 95% van de WZC in mei 20,9% of minder bewoners met een geregistreerde val.
• In 2018 steeg dit naar 22,5%.
• In 2022 lag dit in maart en september respectievelijk op 24,8% en 24,2%.

Indicator C2 – bewoners met twee of meer valpartijen

• In 2016: maximaal 8,3% (bij 95% van de WZC).
• In 2018: licht gestegen naar 8,7%.
• In maart en september 2022 verder toegenomen tot 10,3% en 9,6%.

Belangrijke kanttekeningen bij deze cijfers

• De gegevens zijn gebaseerd op korte meetmomenten (enkel in de maand mei in 2016 en 2018; en in de maanden maart en september in 2022).
• De resultaten mogen dus niet geïnterpreteerd worden als een volledig jaargemiddelde.
• Er moet rekening worden gehouden met de toenemende zorgzwaarte van bewoners in woonzorgcentra, wat een verschuiving in valrisico mee verklaart.

Meer informatie over de methodologie kan u raadplegen via: VIKZ – Vlaams Instituut voor Kwaliteitszorg

3. Aantal overlijdens volgens verschillende doodsoorzaken, waaronder “niet-intentionele valpartijen”

Cijfers over mortaliteit bij vallen kan men terugvinden via : Evolutie van de sterfte voor verschillende doodsoorzaken | Departement Zorg

4. Internationale cijfergegevens  

Internationaal onderzoek, waaronder een recente review van de Universiteit Gent,  toont aan dat het percentage oudere personen dat minstens één keer valt, al ongeveer vijftig jaar stabiel blijft rond 30% in Europa.

Een samenvatting van deze studie is terug te vinden via: | Epidemiologie van vallen bij zelfstandig wonende ouderen in Europa: een systematische review en meta-analyse

De meeste valpartijen bij oudere personen gebeuren binnenshuis (55%). 23% van de valpartijen vindt plaats buiten het huis, maar gebeurt wel in de buurt van de eigen woning. 22% van de valpartijen gebeurt ver weg van de woning.

Valpartijen vinden in 40,7% van de gevallen buitenshuis plaats, meestal in de directe omgeving van de woning. In 59,3% van de gevallen gebeurt een val binnenshuis. De meest voorkomende plaatsen binnenshuis zijn de woonkamer met 28,6%, de slaapkamer met 20%, de badkamer met 11,4% en de keuken met 8,5%. De overige 31,5% van de valpartijen binnenshuis vinden plaats op andere locaties, zoals de trap, kelder, het toilet, de hal of de garage. Omgevingsfactoren die binnenshuis het valrisico vergroten zijn losliggende snoeren of andere draden, onvoldoende verlichting, een losliggend tapijt, rondslingerende schoenen of een te laag toilet zonder handgrepen aan de muur. Buitenshuis kunnen bijvoorbeeld bladeren of mos op het tuinpad het valrisico vergroten, eveneens drempels en losliggende stenen.

Een val gebeurt op elk moment van de dag, ook ’s nachts, maar komt het vaakst voor tussen 14.00 en 22.00 uur.

Referentie:

1. Milisen K, Detroch E, Bellens K, Braes T, Dierickx K, Smeulders W, Teughels S, Dejaeger E, Boonen S, Pelemans W. Valincidenten bij thuiswonende ouderen: een pilotstudie naar prevalentie, omstandigheden en gevolgen in Vlaanderen. Tijdschr Gerontol Geriatr 2004; 35: 15-20.

Uit incidentiecijfers blijkt dat 24 tot 40% van de thuiswonende oudere personen minstens eenmaal per jaar valt, waarvan 21 tot 45% herhaaldelijk (1-3). Bovendien verhogen factoren zoals hoge leeftijd en cognitieve stoornissen het valrisico. Het valrisico bij oudere personen met dementie loopt op tot 72% op jaarbasis, waarvan 39% herhaaldelijk valt (4-7).

Referenties:

1. Fleming J, Matthews F, Brayne C, CC75C. Falls in advanced old age: recalled falls and prospective follow-up of over-90-year-olds in the Cambridge City over-75s Cohort study. BMC Geriatrics 2008;8:6. 10.1186/1471-2318-8-6.
2. NSW Government Health. The Incidence and Cost of Falls Injury Among Older People in New South Wales 2006/07.; 2010. http://www.health.nsw.gov.au/falls/Publications/incidence-cost-of-falls.pdf. 
3. Milat A, Watson W, Monger C, et al. Prevalence, circumstances and consequences of falls among community-dwelling older people: results of the 2009 NSW Falls Prevention Baseline Survey. N S W Public Health Bull 2011;22(3-4):43-8.
4. Allan L, Ballard C, Rowan E, Kenny R. Incidence and Prediction of Falls in Dementia: A Prospective Study in Older People. PLoS ONE 2009;4(5):e5521
5. Muir S, Gopaul K, Montero Odasso M. The role of cognitive impairment in fall risk among older adults: a systematic review and meta-analysis. Age Ageing 2012;41:299–308.
6. Allen N, Schwarzel A, Canning C. Recurrent Falls in Parkinson’s Disease: A Systematic Review. Parkinsons Dis 2013;2013:906274. 10.1155/2013/906274
7. Hiorth Y, Larsen J, Lode K, Pedersen K. Natural history of falls in a population-based cohort of patients with Parkinson's disease: An 8-year prospective study. Parkinsonism Relat Disord 2014;20(10):1059-64. 10.1016/j.parkreldis.2014.06.023   

Valpartijen vormen een omvangrijk probleem in woonzorgcentra. Zo valt 30 tot 70% van de oudere personen in woonzorgcentra minstens eenmaal per jaar, 15 tot 40% hiervan valt zelfs meermaals per jaar (1,2). Het risico neemt bovendien toe bij bewoners met cognitieve problemen.

Referenties:

1. Sorensen SV, de Lissovoy G, Kunaprayoon D, Resnick B, Rupnow MF, Studenski S. A Taxonomy and economic consequences of nursing home falls. Drugs Aging. 2006;23(3):251-62. 10.2165/00002512-200623030-00007
2. Rubenstein LZ. Falls in older people: epidemiology, risk factors and strategies for prevention. Age and Ageing. 2006;35(suppl_2):ii37-ii41. 10.1093/ageing/afl084