Start met bewezen valpreventieprogramma's in jouw lokaal dienstencentrum - en ontvang gratis begeleiding op maat

Wil je als lokaal dienstencentrum actief bijdragen aan de gezondheid en zelfredzaamheid van 65-plussers?

Valpartijen hebben een grote impact op de gezondheid, zelfstandigheid en levenskwaliteit van 65-plussers. Als lokaal dienstencentrum kan je hierin een belangrijke rol opnemen door in te zetten op effectieve en wetenschappelijk onderbouwde valpreventieprogramma’s.

BE-EMPOWERed is een wetenschappelijk onderbouwd implementatieprogramma dat lokale dienstencentra ondersteunt bij het duurzaam integreren van bewezen valpreventieprogramma’s in hun werking. De groepsprogramma’s binnen BE-EMPOWERed ondersteunen 65-plussers om sterker, mobieler en zelfredzamer te worden. Door een combinatie van oefentherapie en educatie stimuleert het programma een actieve, gezonde levensstijl en helpt het valpartijen voorkomen. Tijdens de pilootfase van BE-EMPOWERed daalde het aantal vallers op één jaar tijd met 50%. Daarnaast verbeterden ook hun kracht, balans, mobiliteit en preventief gedrag.

Na deze succesvolle pilootfase evolueert BE-EMPOWERed naar een duurzaam traject voor lokale dienstencentra binnen het project ‘Procesbegeleiding voor preventie binnen Zorg en Welzijn’, gefinancierd door de Vlaamse overheid. Lokale dienstencentra krijgen binnen dit project gratis, stapsgewijze begeleiding bij het uitwerken en implementeren van een kwaliteitsvol en duurzaam valpreventiebeleid op maat.

Want wist je dat?  Ongeveer 1 op 3 thuiswonende 65-plussers valt en een groot deel van hen zelfs meerdere keren per jaar ten val komt. 1 op 5 valpartijen gepaard gaat met ernstige verwondingen zoals breuken en hoofdtrauma. Na een eerste valpartij de kans op een volgende val verdubbelt. Er een sterke relatie is tussen valpartijen en een opname in een woonzorgcentrum. Maar ... Lokale dienstencentra kunnen het verschil maken met BE-EMPOWERed

Wat houdt 'BE-EMPOWERed' concreet in? 

BE-EMPOWERed biedt lokale dienstencentra een volledige aanpak om met valpreventie aan de slag te gaan. Het BE-EMPOWERed programma brengt drie elementen samen: effectieve groepsprogramma’s voor 65-plussers, inspirerende workshops en ondersteuning op maat via een implementatieplan en procesbegeleiding.

1. Twee groepsprogramma's voor 65-plussers

Groepsprogramma 'Bewust krachtig (be)staan' 

Bewust krachtig (be)staan is een uniek groepsprogramma voor thuiswonende 65-plussers gebaseerd op het bewezen Australische Stepping On-programma. In een warme en actieve leeromgeving versterken deelnemers hun zelfvertrouwen, leren ze valrisico’s (zoals bezorgdheid om te vallen, onveilige omgeving, laag vitamine D gehalte, ...) herkennen en aanpakken, en zetten ze stap voor stap duurzame gedragsverandering in gang.

Het programma duurt zeven weken, met wekelijkse sessies van twee uur in het lokaal dienstencentrum. In kleine groepen (12 tot 14 deelnemers) delen de deelnemers ervaringen, oefenen ze samen en verdiepen ze zich in thema’s zoals evenwicht, spierkracht, veilig bewegen, schoeisel, medicatie en de woonomgeving. De sessies worden begeleid door een specifiek opgeleide groepsleider en aangevuld met lokale gastsprekers zoals een apotheker, ergotherapeut of kinesitherapeut.

Deelnemers formuleren persoonlijke doelen en ondernemen concrete acties, ondersteund door oefeningen uit het Vlaams Otago (VL-Otago) oefenprogramma. Twee terugkommomenten (om de drie maanden) helpen om de vooruitgang te behouden.

Het resultaat? Meer spierkracht, een beter evenwicht, een verbeterde mobiliteit, meer valpreventief gedrag, meer fysieke activiteit en minder vallers. 

Meer informatie kan je hier terugvinden.

VL-Otago oefenprogramma

Het Vlaams Otago (VL-Otago oefenprogramma) is een op maat gemaakt oefenprogramma voor thuiswonende 65-plussers, gericht op spierkracht, evenwicht en wandelen. Het programma brengt maximaal 12 personen samen in een kleine, motiverende groep binnen het lokaal dienstencentrum. Naast de begeleide groepssessies krijgen deelnemers ook thuisoefeningen mee, zodat ze actief kunnen blijven werken aan hun gezondheid en het voorkomen van valpartijen.

Gedurende minstens 12 weken begeleidt een erkende VL-Otago-instructeur de deelnemers via wekelijkse groepssessies, persoonlijke oefenplannen en vaste testmomenten.

Het resultaat? Meer zelfvertrouwen, meer sociaal contact, deelnemers voelen zich fitter, energieker, actiever en mobieler.

Meer informatie kan je hier terugvinden.

2. Workshops voor zorgverleners 

Een succesvolle valpreventieaanpak vraagt niet alleen een sterk aanbod voor 65-plussers, maar ook een goede samenwerking tussen lokale zorg- en welzijnsactoren. Daarom zet BE-EMPOWERed in op het versterken van de kennis en samenwerking van professionele zorgverleners in de buurt van het lokaal dienstencentrum.

Via digitale en fysieke workshops krijgen zorgverleners de nodige informatie en praktische handvatten aangereikt rond multifactoriële valpreventie, met aandacht voor valrisicoscreening, het herkennen van valrisicofactoren, effectieve interventies, doorverwijzing, terugbetaling en motiverende gespreksvoering. Daarnaast maken zij kennis met de werking van het lokaal dienstencentrum en de aangeboden groepsprogramma’s. 

Deze workshops creëren kansen om het lokale netwerk rond valpreventie te versterken: zorgverleners weten beter welke ondersteuning beschikbaar is, kunnen 65-plussers gerichter doorverwijzen en bouwen nauwere samenwerkingsrelaties op met het lokaal dienstencentrum. Zo krijgen 65-plussers sneller toegang tot een passend aanbod dat aansluit bij hun noden. 

Als onderdeel van deze netwerkgerichte aanpak kan ook het Medisch-Farmaceutisch Overleg (MFO) programma valpreventie ingezet worden. Dit biedt huisartsen en apothekers een gestructureerd kader om samen afspraken te maken rond valpreventie, ervaringen uit te wisselen en de samenwerking met andere lokale partners, waaronder het lokaal dienstencentrum, te versterken. Op die manier ontstaat een geïntegreerde aanpak waarbij 65-plussers vanuit verschillende hoeken de juiste ondersteuning krijgen.

3. Implementatieplan en procesbegeleiding voor lokale dienstencentra 

Het implementatieplan ondersteunt lokale dienstencentra bij het ontwikkelen, uitvoeren en bijsturen van een duurzaam beleid rond het voorkomen van valpartijen bij 65-plussers. Het traject omvat zeven duidelijke en praktijkgerichte stappen die samen met een procesbegeleider worden doorlopen (zie project ‘Procesbegeleiding voor preventie binnen Zorg en Welzijn’).

Elk lokaal dienstencentrum vertrekt vanuit de eigen werking, doelgroep, mogelijkheden en lokale context. Samen met de procesbegeleider wordt bekeken welke aanpak het best aansluit bij de noden van het dienstencentrum en hoe valpreventie duurzaam kan worden ingebed in de dagelijkse werking. 

Binnen dit traject wordt concreet gewerkt aan verschillende onderdelen van BE-EMPOWERed, zoals het organiseren van bewezen groepsprogramma’s voor 65-plussers, het versterken van de samenwerking met lokale zorgverleners via workshops en het inzetten op sensibilisering en bewustmaking, bijvoorbeeld via de 'Week van de Valpreventie'.

Zo krijgt elk lokaal dienstencentrum de nodige kennis, tools en ondersteuning om een kwaliteitsvol en haalbaar valpreventiebeleid op maat uit te bouwen en 65-plussers optimaal te ondersteunen.