18 december 2025
Eén val is er één te veel – samen zorgen we voor minder valincidenten via het Medisch-Farmaceutisch Overleg (MFO) valpreventie!
Auteur: Apr. Nele Schoenmaekers (KOVAG), Goedele Belaen (EVV)
Waarom valpreventie?
Een val bij een oudere persoon is nooit onschuldig. Naast lichamelijke letsels zoals breuken en hoofdtrauma’s, kan een val leiden tot ziekenhuisopnames, verlies van zelfstandigheid en zelfs sociale isolatie. Het goede nieuws? Een val kan je voorkomen! Preventie werkt, vooral wanneer ze gedragen wordt door een multidisciplinair team, waarin zowel apothekers als artsen een belangrijke rol spelen.
In mei 2025 stond valpreventie centraal met de campagne ‘Neem je valrisico onder de loep’, een initiatief binnen de Maand van de Preventie van het Vlaams Apothekers Netwerk (VAN), gericht op apothekers. Deze campagne sloot nauw aan bij de jaarlijkse Week van de Valpreventie, georganiseerd door het Expertisecentrum Val- en fractuurpreventie Vlaanderen (EVV).
Tijdens de campagne gingen apothekers met oudere personen in gesprek en brachten hun valrisico in kaart via drie eenvoudige vragen. Bij een verhoogd valrisico volgde een beknopt medicatienazicht en indien nodig een doorverwijzing naar de huisarts.
Dit initiatief toont aan hoe belangrijk het is om valpreventie multidisciplinair aan te pakken. Alleen door de krachten te bundelen tussen huisartsen, apothekers, kinesitherapeuten, ergotherapeuten en andere zorgverleners, kunnen we écht het verschil maken voor oudere personen.
MFO Valpreventie: samen sterk tegen vallen
Om die samenwerking verder te versterken, werd een nieuw MFO-programma Valpreventie ontwikkeld. Dit programma bouwt voort op de bestaande workshop rond de Vlaamse richtlijn voor valpreventie bij thuiswonende ouderen personen (Milisen et al., 2017), onderdeel van het BE-EMPOWERed programma.
Het doel van het MFO-programma is om de kennis en vaardigheden van artsen en apothekers rond valpreventie te vergroten en de samenwerking tussen deze beroepsgroepen te versterken. Tijdens dit MFO-programma gaan zij samen aan de slag rond de centrale vraag: Hoe kunnen wij oudere personen beter beschermen tegen valpartijen?
De focus ligt op medicatie als één van de valrisicofactoren, maar er is ook aandacht voor andere risicofactoren én voor samenwerking met andere lokale zorgverleners.
Wat mag je verwachten van dit MFO?
- Inleiding: Het belang van valpreventie bij thuiswonende oudere personen
- De Vlaamse richtlijn valpreventie:
- Inzicht in hoe je het valrisico bij oudere personen kan nagaan
- Verkenning van de twaalf belangrijkste valrisicofactoren, waaronder:
- Medicatie
- Stoornis in evenwicht, kracht, gang, mobiliteit
- Cognitieve stoornissen
- Orthostatische hypotensie
- Pijn, urinaire incontinentie, verminderd zicht, en andere risicofactoren
- Praktische handvatten om de risicofactoren aan te pakken en het valrisico te verlagen
- Rollen en samenwerking: Wie neemt welke acties op zich? Wat is haalbaar in de praktijk?
- Introductie tot de STOPPFall Tool: een internationaal gevalideerde tool voor het afbouwen van valrisicovolle medicatie
Leer dit allemaal toepassen met behulp van een casus die je doorloopt tijdens het MFO!
Jouw rol als apotheker of arts
Zowel artsen als apothekers hebben een belangrijke rol in het herkennen van het valrisico en het aanpakken van valrisicofactoren. Apothekers hebben vaak een goed zicht op het medicatiegebruik van oudere personen, maar ontbreekt het soms aan tijd om met alle valrisicofactoren rekening te houden. Tijdens consultaties kunnen artsen de bredere gezondheidstoestand en andere valrisicofactoren inschatten en hier dieper op ingaan. Toch is het voor beide zorgverleners belangrijk om valrisicofactoren tijdig te herkennen en indien nodig door te verwijzen naar de juiste zorgverlener, zoals een ergotherapeut, kinesitherapeut of verpleegkundige. Tijdens dit MFO-programma wordt besproken wat haalbaar is in de praktijk en hoe arts en apotheker hun rol kunnen opnemen bij het voorkomen van valpartijen.
Medicatie is een belangrijke valrisicofactor waarbij zowel apothekers als artsen een actieve rol kunnen opnemen. Verschillende geneesmiddelen verhogen het risico om te vallen, bijvoorbeeld door bijwerkingen zoals duizeligheid, evenwichtsproblemen of spierzwakte. Door samen kritisch naar het medicatiegebruik te kijken en af te stemmen wie welke actie onderneemt, kunnen we valpartijen bij oudere personen helpen voorkomen.
Samen maken we het verschil
Valpreventie vraagt om een multidisciplinaire aanpak. Dit MFO-programma biedt een unieke kans om lokaal de handen in elkaar te slaan. Zo voorkomen we valpartijen en verbeteren we de levenskwaliteit van ouderen. Elke seconde telt: wereldwijd valt er elke seconde een 65-plusser, elke 11 seconden belandt er één op spoed, en elke 19 minuten sterft er iemand door een val. Valpreventie loont: voor de patiënt en het zorgsysteem.
Wil jij als arts of apotheker actief bijdragen aan valpreventie in jouw regio? Neem dan initiatief en organiseer samen een MFO Valpreventie!
Want vallen kan voorkomen worden – samen staan we sterker.
Wist je dat je voor dit MFO ook beroep kan doen op een gespecialiseerde moderator ?
Contacteer: beroepsontwikkeling@kovag.be voor meer info over dit pakket! Of neem een kijkje op de website: https://kovag.be/kennisdomeinen/valpreventie-0
Deel met je vrienden:
