Professionele eerstelijnszorgverleners

Klinische vraag 8: Welke professionele zorgverleners spelen een belangrijke rol in de multifactoriële aanpak van valpreventie bij thuiswonende ouderen?

  Aanbevelingen  GRADE*

8.1

De multifactoriële aanpak van valproblematiek bij thuiswonende ouderen wordt het best opgenomen door een multidisciplinair thuiszorgteam; hierbij worden duidelijke afspraken gemaakt met betrekking tot de uitvoering en opvolging van de evaluatie en het interventieplan.

1B

8.2

Eén lid van het multidisciplinaire thuiszorgteam neemt het best de coördinatie van de zorg op zich.

1C

8.3

Verwijs bij complexe valproblematiek door naar een gespecialiseerd valpreventiecentrum voor een uitgebreide evaluatie en multidisciplinair advies.

1B

* Voor meer informatie over de betekenis van het GRADE beoordelingssysteem, raadpleeg Van Royen P. (2008)

 

Professionele zorgverleners - valpreventie 65+

 

Toelichting

8.1) Vermits tal van valrisicofactoren aanleiding kunnen geven tot een verhoogd valrisico, en de multifactoriële evaluatie en interventie tot het takenpakket van verschillende professionele zorgverleners behoort, is het belangrijk om een multidisciplinaire samenwerking op te starten. Elke zorgverlener heeft immers een specifieke deeltaak binnen de screening en multifactoriële evaluatie van de valrisicofactoren, het uitvoeren van de multifactoriële interventies en de follow-up. Dit omvat eveneens het gericht doorverwijzen naar andere disciplines voor bepaalde risicofactoren (bv. naar een oogarts in geval van problemen met het zicht). Volgens de Belgische wetgeving moet het multidisciplinaire team bestaan uit professionele zorgverleners 36. Desalniettemin is ook de inbreng van de mantelzorger van groot belang 37.

8.2) De multifactoriële aanpak van valproblematiek bij de thuiswonende oudere vraagt om inbreng van verschillende disciplines. Daarom is de coördinatie vaak een probleem. Om de continuïteit van zorg te waarborgen, kan zoals vastgelegd in de Vlaamse en Belgische wetgeving, deze taak worden opgenomen door de casemanager 108 of zorgbemiddelaar 109.

8.3) Een valpreventiecentrum is een valkliniek of geriatrisch dagziekenhuis onder leiding van een geriater 3. In zo’n valpreventiecentrum gebeurt een uitgebreide evaluatie van de risicofactoren. Indien nodig wordt het advies van andere disciplines gevraagd (bv. cardioloog). Nadien wordt een concreet multidisciplinair advies geformuleerd. Aan de hand van deze informatie gaat het multidisciplinaire thuiszorgteam, samen met de oudere, aan de slag 2439.


Evidentie

8.1) Om het aantal valincidenten en het valrisico te beperken, spelen zorgverleners uit verschillende disciplines een belangrijke rol. Daarom wordt de oudere het best omringd door een multidisciplinair thuiszorgteam 266. Dat team maakt duidelijke afspraken omtrent de uitvoering en opvolging van de evaluatie en het interventieplan 2. Er is voldoende wetenschappelijk bewijs dat stelt dat het multidisciplinair team het best bestaat uit een huisarts, verpleegkundige, kinesitherapeut en ergotherapeut 266110. Ook voor de oogarts, apotheker, maatschappelijk assistent, podoloog, verzorgende en zorgkundige is een belangrijke rol weggelegd 43961. Naargelang de individuele noden van de oudere zullen bepaalde disciplines meer op de voorgrond komen (bv. oogarts bij zichtproblemen, apotheker in geval van medicatieproblemen, podoloog bij voetproblematiek, ergotherapeut voor de evaluatie en aanpassing van de woning ...) 6166. Zorgverleners die in nauw contact staan met de oudere (zoals verzorgenden) hebben een belangrijke rol als signaalgever. Zo kan bij vermoeden van een verhoogd valrisico, tijdig worden doorverwezen 3. Zij kunnen bovendien de therapietrouw van de thuiswonende oudere mee opvolgen.

8.2) Omdat het vaak om een complexe en multifactoriële problematiek gaat, is het aangewezen dat één lid van het multidisciplinaire thuiszorgteam de coördinatie van de zorg op zich neemt. Er is bovendien voldoende doorstroom nodig tussen de verschillende disciplines23.        

8.3) In sommige gevallen is de valproblematiek te complex om enkel binnen het multidisciplinaire thuiszorgteam te behandelen. Dan is doorverwijzing naar een gespecialiseerd valpreventiecentrum noodzakelijk 2439. In volgende situaties kan de oudere best worden doorverwezen naar een valkliniek of geriatrisch dagziekenhuis 3:

  • wanneer geen (duidelijk) aanwijsbare oorzaak gevonden wordt voor het vallen, bij valepisodes zonder duidelijk aantoonbare oorzaak is een kortdurende syncope de mogelijke uitlokkende factor;
  • bij een valincident na een plots, niet te verklaren bewustzijnsverlies;
  • bij belangrijke orthostatische hypotensie die onvoldoende reageert op conservatieve maatregelen;
  • voor verdere diagnostiek naar en het op punt stellen van vermoedelijke onderliggende ziektebeelden en risicofactoren (o.a. polyfarmacie, complexe comorbiditeiten ...) die een verklaring kunnen zijn voor het herhaaldelijk vallen;
  • bij ouderen die weinig mobiel zijn en/of transportproblemen hebben, kan op die manier de multidisciplinaire diagnostiek en de regie ervan vaak op één plaats en op één dag gebeuren.

Vraag 8 kan nagelezen worden in de richtlijn, p. 39-40.